Karmienie piersią to optymalny sposób odżywiania dziecka. Liczba sytuacji, w których w ogóle nie zaleca się karmienia piersią jest stosunkowo niewielka (nietolerancja laktozy u dziecka, uzależnienie matki od narkotyków, nosicielstwo matki wirusa HIV, psychoza u matki, leczenie chorób nowotworowych). Częściej pojawiają się sytuacje, w których następuje czasowe wskazanie do karmienia piersią.

Farmakoterapia a karmienie piersią

Jednym z czasowych przeciwwskazań do karmienia piersią może być konieczność poddania matki leczeniu farmakologicznemu. Prawidłowy sposób leczenia jest zdecydowanie lepszym rozwiązaniem niż zaniedbanie kuracji ze względu na karmienie piersią.

Decyzja o przerwaniu karmienia jest emocjonalnie trudna dla większości matek. Z tego powodu szczegółowo rozważa się zarówno możliwy wpływ leku na dziecko jak też psychiczne i fizyczne konsekwencje czasowej przerwy w karmieniu. Rozważając konieczność farmakoterapii, matka karmiąca piersią powinna w porozumieniu z lekarzem uwzględnić następujące kwestie:

  • Czy faktycznie istnieje konieczność terapii lekami? Jeśli odpowiedź jest twierdząca, należy skupić się na optymalnej wersji farmakoterapii.
  • Czy istnieją leki bezpieczne, możliwe do zastosowania w terapii? Być może w konkretnych, indywidualnych przypadkach istnieje możliwość zastosowania bezpiecznych dla dziecka zamienników.
  • W jaki sposób zminimalizować ekspozycję dziecka na leki? Niekiedy pojawia się możliwość przyjmowania lekarstw po karmieniu, ewentualnie przed dłuższym okresem snu dziecka.
  • Jak wygląda sposób podawania leków, i w jakiej dawce są one aplikowane?  Największe stężenie osiągają lekarstwa podawane drogą dożylną. Wolniej do mleka docierają leki przyjmowane doustnie, a najbezpieczniejsze są preparaty działające miejscowo. W przypadku matki karmiącej należy skupić się na ustaleniu jak najmniejszej skutecznej dawki leku.
  • Istnieje szereg stanów klinicznych, wymagających farmakoterapii u matki karmiącej. Niektóre z leków są możliwe do stosowania w okresie laktacji, bez konsekwencji w postaci konieczności odstawienia niemowlęcia od piersi. Do substancji przeciwwskazanych w okresie karmienia piersią należą między innymi: jod zawarty w preparatach wykrztuśnych, kwas naliksydowy, leki przeciwnowotworowe, preparaty radioaktywne, sole złota, tetracykliny, doksepina, bromki i amiodaron. Wszystkie leki w mniejszym lub większym stopniu przenikają do pokarmu matki, jednak w związku z zachodzącym procesem wchłaniania ilość leku przekazywana dziecku jest często mniejsza niż 4% dawki matczynej, co u zdrowego dziecka jest na ogół dobrze tolerowane i nie wywołuje reakcji ubocznych. Jeśli istnieją trudności w minimalizacji wpływu leków na organizm dziecka, zachodzi konieczność zaniechania karmienia w czasie farmakoterapii i stosowania preparatów zastępczych – przerwa w karmieniu nie oznacza jednak, że nie można do niego powrócić.Jeśli matka nie chce zatrzymywać procesu laktacji i planuje po zakończeniu kuracji kontynuować  karmienie, jest to wskazaniem do rozpoczęcia odciągania pokarmu, celem utrzymania produkcji pokarmu na właściwym poziomie.
  • Czasowe przeciwwskazania do karmienia piersią a podawanie dziecku mleka matki

    Należy pamiętać, że nie w każdym przypadku przeciwwskazania do karmienia piersią oznaczają zakaz podawania dziecku mleka matki. Wtedy pojawia się możliwość podania dziecku odciągniętego pokarmu przy spełnieniu określonych warunków.

    W sytuacji kiedy matka:

    – jest zakażona wirusem HTLV1 i HTLV2 (wirus białaczki ludzkiej) istnieje warunkowa możliwość karmienia piersią ze względów zdrowotnych, oraz możliwość podawania odciągniętego pokarmu, uprzednio zamrożonego do temperatury -20 stopni,

    – choruje na gruźlicę, w okresie prątkowania i przez 14 dni od rozpoczęcia leczenia istnieją przeciwwskazania do karmienia piersią, ale jeśli zmiany gruźlicze nie dotyczą gruczołu piersiowego, dziecku można podawać odciągnięte mleko,

    – cierpi na opryszczkę lub ospę wietrzną, gdy zmiany nie obejmują brodawki dziecko może być karmione piersią,

    – jest zarażona kiłą, pod warunkiem braku zmian na brodawce może karmić dziecko piersią po upływie doby od rozpoczęcia leczenia,

    – jest nosicielem wirusa cytomegalii, istnieje możliwość karmienia dziecka piersią, pod warunkiem że ciąża przebiegła terminowo. Dzieciom urodzonym przedwcześnie można podawać pokarm mrożony w temperaturze -20 stopni przez 3 dni, lub pasteryzowany w temperaturze 72 stopni przez 10 sekund,

    – jest chora na wirusowe zapalenie wątroby, istnieje możliwość karmienia piersią, pod warunkiem podania dziecku immunoglobulin i szczepieniu anty HAV/HVB,

    – jest chora na odrę, po podaniu dziecku immunoglobuliny istnieje możliwość karmienia piersią,

    – jest chora na różyczkę, świnkę, krztusiec, zapalenie piersi, istnieje możliwość karmienia dziecka piersią,

    – jest zarażona paciorkowcem, można rozpocząć karmienie piersią lub podawanie mleko matki po 24 godzinach od rozpoczęcia leczenia,

    – jest chora na toksoplazmozę, istnieje możliwość karmienia piersią.

    Odciąganie pokarmu przy przeciwwskazaniach do karmienia piersią

    Odciąganie pokarmu w trakcie istnienia czasowych przeciwwskazań do karmienia piersią powinno być pełne i przebiegać w cyklu naśladującym rytm i długość karmień dziecka. W pierwszym okresie laktacji (pierwsze 7-10 dni życia dziecka) matka powinna odciągać mleko od 6 do nawet 12 razy na dobę, przeznaczając na czynność łącznie co najmniej 100 minut. Odciąganie najlepiej wykonywać w obecności dziecka, naprzemiennie z obu piersi, każdej poświęcając tyle samo czasu. Około 10 doby po urodzeniu dziecka ilość odciąganego pokarmu powinna wynosić przynajmniej 500ml. Ważne jest, aby odciąganie pokarmu odbywało się w regularnym rytmie – pozwoli to zapobiec obrzękowi, zastojowi i zapaleniu piersi, pozwoli również wrócić do karmienia dziecka po zakończeniu farmakoterapii.

    Istnieje kilka technik odciągania pokarmu: najprostszym, choć równocześnie najbardziej czasochłonnym sposobem jest odciąganie ręczne. Jego zaletą jest brak wymagań dotyczących sprzętu i dostępność niezależnie od warunków, jednak prowadzenie pełnego, regularnego odciągania tą techniką jest uciążliwe. Odciąganie pełne można prowadzić przy pomocy laktatora ręcznego lub bateryjno sieciowego. W przypadku tego ostatniego można mówić o optymalnym przystosowaniu do regularnego, codziennego odciągania pokarmu.

    Laktator elektryczny wysokiej klasy odwzorowuje rytm ssania dziecka, stymulując wytwarzanie pokarmu. Podczas stosowania laktatora istnieje możliwość wyregulowania siły ssania, w taki sposób, aby nie było ono bolesne dla matki.

    Przygotowanie do odciągania pokarmu

    Aby odciąganie pokarmu w sytuacji czasowych przeciwwskazań do karmienia piersią było łatwiejsze, przed odciąganiem można zastosować ciepły okład lub strumień ciepłej wody na piersi. Pomocne jest również delikatne rolowanie brodawki i masaż skierowany w jej kierunku, połączony z łagodnym wstrząsaniem piersią.

    Podczas pracy laktatora kobieta powinna zajmować wygodną pozycję, oraz w miarę możliwości zrelaksować się.  Dobrze jest prowadzić odciąganie pokarmu w możliwie zacisznym, intymnym miejscu, w obecności dziecka. Mleko odciągnięte z powodu choroby i farmakoterapii wykluczającej karmienie nie nadaje się do spożycia przez dziecko i należy je wylać.

    Sytuacja, w której młoda mama nie może karmić swojego dziecka jest dla niej bez wątpienia stresująca i przykra. Nie należy jednak mieć z tego powodu poczucia winy. Po zakończeniu leczenia i konsultacji z lekarzem, dzięki regularnemu odciąganiu pokarmu, można podjąć kontynuację karmienia dziecka.

    Wybrane dolegliwości i leki stosowane do ich zwalczania.

     

Komentarze

komentarzy