Każda mama pragnie dać swojemu dziecku wszystko to, co najlepsze, troszcząc się o jego prawidłowy rozwój fizyczny, poznawczy i emocjonalny. Wiele kobiet, będąc jeszcze w ciąży, postanawia karmić piersią, wiedząc o tym, że jest ono niezaprzeczalnym sposobem zapewnienia idealnego pokarmu dla zdrowego wzrostu i rozwoju niemowląt . Z badań przeprowadzonych w województwie kujawsko-pomorskim wynika, że aż 86% Polek po porodzie rozpoczyna karmienie naturalne, jednak po 4. miesiącach robi to już tylko 31% z nich, a po pół roku 14% . Czym spowodowane jest to, że kobiety – początkowo przekonane o słuszności karmienia piersią – po pewnym czasie z niego rezygnują, stając się „butelkowymi mamami”?

Winą za to nie można obarczać „butelkowych mam” – ich decyzje o podawaniu dziecku sztucznych mieszanek często nie wynikają ze świadomego wyboru, a strachu, zniechęcenia lub braku odpowiedniego wsparcia. Kobiety oczekują pomocy i pragną być dowartościowywane w roli matek oraz utwierdzane w tym, że są w stanie dać z siebie wszystko to, co najlepsze dla prawidłowego rozwoju malucha. Faktyczna wina leży po stronie systemu opieki okołoporodowej i polityki państwa, które nie tylko nie chronią matek przed wpływami „kultury karmienia butelką”, ale również ciągle ją wspierają.

Jak powinna wyglądać polityka karmienia piersią w naszym kraju, a jak jest w rzeczywistości?

W teorii

Już w 1981 r. Zgromadzenie Ogólne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ogłosiło Międzynarodowy Kodeks Marketingu Produktów Zastępujących Mleko Kobiece, który dotyczy wszystkich krajów – w tym Polski.  Dokument zawiera szereg ograniczeń dotyczący marketingu sztucznego pokarmu dla niemowląt, głosząc: Jeżeli matki nie karmią piersią lub karmią tylko częściowo, wówczas uzasadnione jest istnienie rynku mieszanek i ich składników, dla niemowląt wszystkie te produkty powinny być udostępniane przez komercyjne lub niekomercyjne systemy dystrybucji; marketing lub dystrybucja tych produktów nie powinny kolidować z ochroną i promocją karmienia piersią.

Głos w sprawie karmienia piersią zabrało także Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, przyjmując w 1989 r. Konwencję o Prawach Dziecka, która głosi, że każde państwo powinno zapewnić rodzicom dostęp do informacji dotyczących korzyści płynących z podawania dziecku mleka matki. Polska ratyfikowała ją w 1991 r.

Kolejny dokument, który ma na celu ochronę i propagowanie karmienia piersią jest Deklaracja Innocenti. Została podpisana przez Polskę i 29 innych państw w 1990 r. we Florencji. Głosi ona, że rządy wszystkich państw powinny opracować program narodowej polityki dotyczącej problemu karmienia piersią oraz wyznaczyć adekwatne cele monitoringu działań zmierzających do osiągnięcia wyznaczonych celów (…). Władzom krajowym zaleca się następnie zintegrowanie polityki karmienia piersią ogólną polityką zdrowia i rozwoju.

16 kwietnia 2002 r. Zgromadzenie Ogólne Światowej Organizacji Zdrowia ogłosiło dokument Żywienie niemowląt i małych dzieci. Globalna strategia żywienia niemowląt i małych dzieci, która jako priorytetowe dla wszystkich rządów uważa osiągnięcie następujących, dodatkowych celów operacyjnych: zagwarantowanie, że resort zdrowia i inne właściwe resorty będą chronić, promować i wspierać wyłączne karmienie piersią przez 6 miesięcy oraz jego kontynuowanie do 2 lat lub dłużej (…).

W 2006 r. Unia Europejska ogłosiła Żywienie niemowląt i małych dzieci: Standardy postępowania dla Unii Europejskiej, w której określa m.in. środowisko przyjazne karmieniu piersią i żywieniu małych dzieci – sposób, w jaki karmienie piersią jest przedstawiane w kulturze może wpływać na częstość i długość karmienia piersią. Karmienie piersią powinno być ukazywane jako norma, a karmienie mieszanką jako sytuacja wyjątkowa.

W marcu tego roku polskie Ministerstwo Zdrowia ogłosiło Komunikat w zakresie karmienia piersią jako wzorcowego sposobu żywienia niemowląt oraz preparatów zastępujących mleko kobiece (sztucznych mieszanek), który głosi, że karmienie piersią jest jedynym naturalnym sposobem żywienia niemowląt i żaden preparat zastępujący mleko kobiece nie posiada identycznych właściwości co mleko kobiece, dlatego sformułowania takie jak: naturalny, fizjologiczny, inspirowany mlekiem matki, humanizowany, umatczyniony, bliski lub najbliższy mleku matki, wzorowany na mleku matki mogą zostać uznane za wprowadzające w błąd konsumenta, sugerując równoważność (lub podobieństwo) preparatu mlekozastępczego z mlekiem kobiecym i karmieniem naturalnym.

Wszystkie powyższej wymienione oficjalne rozporządzenia dotyczą również Polski, pod niektórymi z nich podpisaliśmy się obiema rękami tak jak pod Deklaracją Innocenti czy pod Konwencją o Prawach Dziecka. W związku z tym można by pomyśleć, że jesteśmy państwem chroniącym, propagującym i wspierającym karmienie piersią. Czy ma to coś wspólnego z rzeczywistością? Niestety, bardzo niewiele, żeby nie powiedzieć – nic.

W praktyce

Powszechnie mówi się o korzyściach płynących z karmienia piersią nie tylko dla dziecka, ale również dla matki. Okazuje się jednak, że oficjalne deklaracje i rzeczywistość zupełnie nie idą ze sobą w parze. Nasze państwo do tej pory nie wypracowało ogólnie obowiązującej polityki dotyczącej wspierania karmienia piersią, pozwalając podejmować decyzje w tej kwestii poszczególnym szpitalom, które mogą, ale nie muszą wprowadzić w swoje struktury poradnictwa laktacyjnego.

Według rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od  pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dziennik Ustaw Nr 151, poz. 896) funkcję edukatora ds. laktacji może objąć jedynie położna. W ten sposób prawa do edukowania matek w zakresie laktacji nie mają lekarze neonatolodzy, pediatrzy, psychologowie, logopedzi czy pielęgniarki neonatologiczne z tytułem konsultanta laktacyjnego. Brak stosownych przepisów powoduje, że oficjalne poradnie laktacyjne nie istnieją, a porady u konsultantów laktacyjnych, których w naszym kraju jest stanowczo zbyt mało, są płatne.

Nic więc dziwnego, że kobiety, które początkowo pragnęły karmić naturalnie, z biegiem czasu z niego rezygnują, ponieważ jeszcze w szpitalu nie otrzymują odpowiedniego wsparcia laktacyjnego. Niestety, zdarza się również, że przy kolejnych próbach przystawiania dziecka do piersi słyszą, że ich pokarm jest małowartościowy lub jest go za mało. Wiele matek traci w ten sposób poczucie własnej wartości i woli odstawić dziecko od piersi na rzecz sztucznych mieszanek. Tak naprawdę przy odpowiedniej pomocy i wsparciu zarówno merytorycznym, jak emocjonalnym, praktycznie każda z nich jest w stanie zapewnić pokarm swojemu dziecku. Dla wielu kobiet karmienie piersią to prawdziwa walka z systemem, a pozostać przy laktacji udaje się tylko tym najbardziej wytrwałym.

Ogromna rzesza kobiet zniechęca się do naturalnego karmienia, ponieważ w naszym kraju nie ma funduszy na stworzenie powszechnego systemu poradnictwa laktacyjnego, który mógłby udzielić im wsparcia. Tymczasem w 2011 r. rząd zrefundował 4 000 000 porcji sztucznych mieszanek. Produkty te dostarczane są placówkom medycznym po dużo niższej cenie – kilku groszy za 90 ml. To właśnie one już podczas pobytu w szpitalu czekają na kobiety, które poddają  się i rezygnują z karmienia piersią. Tracą na tym przede wszystkim dzieci i matki, a także podatnicy, którzy finansują ten proceder. Natomiast ogromne pieniądze zyskują producenci sztucznych mieszanek.

Tekst ten nie jest atakiem na rząd czy personel medyczny, a apelem do urzędników, lekarzy ginekologów, neonatologów, pediatrów i położnych, aby udzielali odpowiedniego wsparcia kobietom zanim zostaną nabite przez system w butelkę i dołączą do grona „butelkowych mam.”


na podst.:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji wymaganych od  pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (20 lipca 2011 r.) – http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111510896

Karmienie piersią po polskuhttp://mlekomamy.pl/uploads/czytelnia_profesjonalisci/karmienie_piersia_po_polsku.pdf

Konwencja o Prawach Dziecka, Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych (20 listopada 1989 r.) – http://www.unicef.org/magic/resources/CRC_polish_language_version.pdf

Deklaracja Innocenti o ochronie, promowaniu i wspieraniu karmienia piersią (1 sierpnia 1990 r.) http://www.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/deklarinnoc_depmid_201210231103.pdf

Żywienie niemowląt i małych dzieci: Standardy postępowania dla Unii Europejskiej, UE (2006 r.)http://www.mlekomamy.pl/uploads/materialy/standardy_skan_small.pdf

Komunikat w zakresie karmienia piersią jako wzorcowego sposobu żywienia niemowląt oraz preparatów zastępujących mleko kobiece (sztucznych mieszanek), Ministerstwo Zdrowia (29 marca 2013 r.).

Międzynarodowy Kodeks Marketingu Produktów Zastępujących Mleko Kobiece, WHO (1981 r.)http://mlekomamy.pl/uploads/mamy_prawo/kodeks_zywienia.pdf

Komentarze

komentarzy