Można powiedzieć, że historia żywienia niemowląt zatacza właśnie koło i powraca do korzeni. Po latach propagowania sztucznych mieszanek, wracamy do rozwiązania najbardziej naturalnego. Jak na przestrzeni wieków wyglądało podejście do karmienia naturalnego i matek karmiących piersią? Czym była instytucja mamki?

Karmienie piersią – historia w dużym skrócie

W ciągu wieków nastąpiło sporo przemian w podejściu do karmienia niemowląt, które dyktowane były modą, ekonomią, a nawet wynikały z sytuacji politycznej. Rzadko kiedy zastanawiano się natomiast, co jest najlepsze dla dziecka. Dopiero w XX wieku przeprowadzono liczne badania, dzięki którym odkryto, że mleko matki to najwłaściwszy pokarm dla noworodka. Dlaczego kobiety wcześniej rezygnowały z karmienia naturalnego?

Wyboru co do żywienia niemowląt nie miały ludy prehistoryczne, które nie udomowiły jeszcze bydła. Jedyną możliwością było wtedy karmienie niemowląt piersią. Jednak niedługo po jego udomowieniu, dzieciom zaczęto podawać krowie lub kozie mleko. Praktykowano to również w starożytnej Grecji i Rzymie, chociaż wtedy taki sposób żywienia stosowano tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład w przypadku sierot.

Równocześnie rozwijała się instytucja mamki, więc zdecydowana większość niemowląt żywiona była naturalnie. Prawdopodobnie w tamtych czasach bardzo podobnie wyglądało karmienie niemowląt wśród ludów zamieszkujących dzisiejsze terytorium Polski.

Jednym z najtrudniejszych okresów dla matek chcących karmić piersią było średniowiecze i renesans. W tym okresie panowało wiele mitów – jeden z nich mówił, że karmienie piersią przeszkadza w rodzeniu dzieci. A ponieważ śmiertelność wśród noworodków  była bardzo wysoka, to ważne było, by kobieta rodziła dzieci jak najczęściej. Skoro karmienie piersią w tym przeszkadzało, to należało zatrudnić mamkę. W ten sposób z dworów królewskich niemal pod strzechy rozpowszechniła się moda na mamki.

Z instytucji mamki korzystały nie tylko rodziny szlacheckie, ale nawet bogatsi mieszczanie. Niestety, dosyć często dziecko oddawano mamce mieszkającej na przykład na wsi i nie kontrolowano sposobu jego żywienia.

Okresem propagowania karmienia naturalnego jest natomiast wiek oświecenia, a przykład do wszystkich europejskich krajów dotarł z tak modnej wtedy Francji. Osobą, która zbuntowała się wobec instytucji mamki była królowa Maria Antonina. Niezwykle ważne jest też, że w XVIII i XIX wieku powstawało wiele publikacji poradnikowych propagujących karmienie piersią, polscy księża namawiali do naturalnego karmienia z ambony. Ten sposób żywienia niemowląt polecany był również przez poetów. Przykładem może być utwór Mikołaja Wolskiego, szambelana Stanisława Augusta Poniatowskiego, pt. „List cnotliwey żony do przyjaciółki, o obowiązkach karmienia dzieci własnemi piersiami.”

Niestety, po krótkim okresie triumfu karmienia naturalnego, znowu wygrywają zastępcze metody żywienia niemowląt. Rewolucja przemysłowa, która zmieniła życie kobiet, odcisnęła piętno na karmieniu dzieci. Skoro kobieta udawała się do pracy na kilka godzin i nie mogła zabierać ze sobą dziecka, to karmienie piersią było wręcz niemożliwe. Z drugiej strony – mało która kobieta mogła pozwolić sobie na nieposiadanie pracy. Od końca XIX wieku zaczynają więc królować sztuczne mieszanki jako podstawa żywienia maluchów, a instytucja mamki odchodzi w niepamięć wraz z początkiem XX wieku, ponieważ okazał się to być zawód nieopłacalny dla obu stron. Mamka karmiąca piersią więcej mogła zarobić w fabryce, a rodzin mieszczańskich nie było stać na zatrudnienie mamki.

Koniec królowania sztucznych mieszanek na świecie to lata 70-80 XX wieku. W Polsce trochę później, bo dopiero w latach 90-tych zaczęto zwracać uwagę na to, że karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Jednocześnie emitowano wtedy wiele reklam sztucznych mieszanek, które kojarzyły się z czymś lepszym, bo pochodziły ze świata „zachodniego”.

Jednak organizacje propagujące karmienie naturalne nie poddały się i dzisiaj kobiety posiadają wyższą świadomość zalet wynikających z karmienia piersią. Niestety – jak wynika z „Raportu o stanie karmienia piersią w Polsce 2013” opublikowanego przez Centrum Nauki o Laktacji – posiadamy wysoki odsetek rozpoczynania karmienia piersią, ale szybko z tej metody żywienia rezygnujemy. Mamy jednak nadzieję, że z roku na rok matek karmiących piersią będzie przybywać, a niemowlaki zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, będą karmione wyłącznie mlekiem mamy do końca 6 miesiąca życia, a po rozszerzeniu diety dziecka o produkty stałe, karmienie mlekiem matki będzie kontynuowane do końca pierwszego roku życia dziecka lub dłużej – według życzenia matki i dziecka.

Komentarze

komentarzy