Okres ciąży związany jest z posiadaniem pewnych praw i przywilejów. Dzięki akcjom społecznym (m.in. Rodzić po ludzku) rośnie świadomość społeczna dotycząca traktowania ciężarnych, rodzących i młodych matek. Często ciężarne nie znają lub rezygnują z należnych im praw i przywilejów – jednak zawsze warto wiedzieć, jakie są prawa przyszłych matek.

Często słyszy się powtarzane z przekąsem zdanie „ciąża to nie choroba”. Tymczasem fizjologii nie da się oszukać: zdrowa kobieta spodziewająca się dziecka może niejednokrotnie czuć się gorzej od przeciętnego chorego. Zmęczenie, opuchnięte nogi, mdłości i wymioty, bezsenność, to tylko część dolegliwości znanych ciężarnym. Powiększający się brzuch wpływa na pogorszenie kondycji fizycznej, a obawy przyszłej matki nie zawsze sprzyjają dobremu samopoczuciu.

Nie obawiaj się egzekwować swoich praw

Teoretycznie można odnieść wrażenie, że społeczeństwo jest przygotowane na zapewnienie kobietom w ciąży odpowiednich praw. Dlaczego teoretycznie? Przykładem mogą być specjalne miejsca w pojazdach komunikacji miejskiej przeznaczone dla ciężarnych oraz kobiet z dziećmi, które często są zajmowane przez osoby do tego nieuprawnione. Jesteś w ciąży? Nie krępuj się i nie obawiaj korzystać ze swojego prawa do miejsca siedzącego. Nie jesteś chora, ale wolno ci domagać się należnej wygody w codziennym biegu. Przy ostrym hamowaniu czy stłuczce kobieta w ciąży może upaść, a to jest niebezpieczne zarówno dla niej, jak i dla dziecka.

Godny poród

Kobieta oczekująca dziecka posiada prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej. Gdy zbliża się termin porodu, to w gestii przyszłej matki leży wybór szpitala. Może ona wskazać również bliską osobę, która będzie jej towarzyszyła podczas narodzin dziecka. Na stronie internetowej fundacji „Rodzić po ludzku” znajduje się ranking szpitali i oddziałów położniczych dostępnych w poszczególnych miejscowościach, które są przyjazne dla rodzących.

Kobiety w ciąży nie są już objęte rejonizacją i w razie potrzeby mogą zdecydować się na pobyt w szpitalu na drugim końcu miasta, a nawet w innym województwie – wszystko zależy od decyzji ciężarnej. O ile ciąża przebiega prawidłowo i bez komplikacji, istnieje również możliwość porodu domowego – wymaga to jednak wcześniejszych przygotowań obejmujących między innymi kontakt z położną przyjmującą domowe porody. Przyszła mama, wybierając szpital do porodu, powinna kierować się wyłącznie własnymi oczekiwaniami.

Ciężarna na porodówce

Po przybyciu do szpitala lekarz ma obowiązek wykonania zapisu KTG, monitorującego tętno dziecka, przeprowadzić niezbędne badania, założyć dokumentację medyczną i skierować kobietę na salę porodową. Wykonanie tych czynności jest standardem, a  personel medyczny nie może odmówić ich wykonania.

Kontrowersyjną sprawą jest nacinanie krocza rodzącej dla ułatwienia porodu. Nacięcie stanowi zabezpieczenie przed ryzykiem zbyt głębokiego pęknięcia, jednak kobieta może się nie zgodzić na wykonanie tego zabiegu. Nieobowiązkowe jest również wykonanie lewatywy czy golenie krocza. Czynności te mają za zadanie ułatwić przebieg porodu, jednak ostateczna decyzja o ich wykonaniu zależy od kobiety. Warto pamiętać, że tego rodzaju przygotowania mogą być wykonane w domu, a nie bezpośrednio na sali porodowej.

Jeśli poród przebiegł bez komplikacji, a dziecko jest zdrowe, nie ma powodu, aby odseparować matkę od dziecka. W ciągu kilku pierwszych kwadransów pomiędzy matką a dzieckiem tworzy się silna, emocjonalna więź. Położenie noworodka na brzuchu matki sprawia, że dziecko instynktownie zaczyna pełznąć w stronę piersi. Jeśli stan dziecka tego nie wymaga, personel medyczny nie może odmówić matce bliskiego kontaktu z noworodkiem.

Przygotowanie do karmienia

Naturalne karmienie jest dla dziecka najbardziej odpowiednie – mleko matki zawiera dokładnie te składniki, których noworodek będzie potrzebował na każdym etapie rozwoju. Po urodzeniu matka ma prawo domagać się pomocy i wskazówek, przygotowujących ją i dziecko do rozpoczęcia karmienia piersią.

Począwszy od 21 tygodnia ciąży, w zakres świadczeń profilaktycznych i promocji zdrowia wchodzi praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa. Oznacza to, że w wybranej przez ciężarną placówce medycznej kobieta powinna bezpłatnie uzyskać odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące porodu i specyfiki opieki nad dzieckiem. Z kolei  zakres opieki okołoporodowej obejmuje instruktaż w zakresie prawidłowego sposobu przystawiania dziecka do piersi i uzyskanie pomocy w pierwszych przystawieniach.

Standard okołoporodowy

Prawa i przywileje kobiet w ciąży i przywileje matki karmiącej zawarte zostały w akcie prawnym, tzw. standardzie okołoporodowym. Jest to rozporządzenie Ministra Zdrowia, w którym opisane zostały zasady postępowania i procedury obowiązujące w okresie ciąży, porodu, połogu i opieki nad noworodkiem.

Standard okołoporodowy określa prawa kobiety w ciąży i rodzącej, wskazując procedury obowiązujące personel medyczny, dotyczące zwłaszcza przebiegu porodu oraz kontaktu matki z dzieckiem. Powodem, dla którego każda przyszła matka powinna mieć świadomość istnienia tego dokumentu, jest fakt, że na rozporządzenie można powołać się w sytuacji, gdy opieka okołoporodowa nie jest właściwa.

Zgodnie ze standardem okołoporodowym kobieta ciężarna ma prawo do podjęcia samodzielnej decyzji o tym, kto będzie prowadził jej ciążę. Może to być lekarz ginekolog lub położna. Ma również prawo do pełnego korzystania z praw pacjenta obejmujących między innymi: autonomię decyzji o podejmowanych działaniach medycznych, uszanowanie wyboru w zakresie miejsca porodu oraz osoby towarzyszącej i traktowanie z szacunkiem.

Prawa i przywileje kobiet w ciąży i matki karmiącej

Poza standardem okołoporodowym nie istnieją obecnie określone ustawowo przywileje dotyczące ciężarnych i matek karmiących, jednak często zarządcy miejsc publicznych takich jak centra handlowe, dworce, lotniska czy środki masowego transportu wydają własne regulacje mające za zadanie ułatwić funkcjonowanie kobiet. Ważne jest, aby mieć świadomość tych możliwości:

  • – Nie krępuj się korzystać w markecie z prawa pierwszeństwa w kolejce do oznaczonej kasy. Pracownik ma obowiązek obsłużenia ciebie jako pierwszej.
  • – W poczekalni u lekarza szukaj informacji, czy osoby ciężarne lub z małymi dziećmi nie są przyjmowane poza kolejnością. Liczy się nie tylko oszczędność czasu, ale też zminimalizowanie ryzyka niepożądanej infekcji.
  • – Jest ci słabo na samą myśl o tym, że musisz załatwić sprawę w banku? W większości placówek państwowych przy kasach znajdują się informacje, że kobiety w ciąży przyjmowane są poza kolejką.
  • – Krępujesz się karmić dziecko w miejscu publicznym? Nie wstydź się zapytać obsługi, czy i gdzie znajduje się pomieszczenie, pozwalające na zachowanie intymności podczas podawania dziecku piersi.
  • – Dołącz do programu Strefa Karmienia Piersią, promującego miejsca przyjazne mamom karmiącym. Dzięki niemu dowiesz się, w których instytucjach publicznych, lokalach usługowych, restauracjach i innych organizacjach stworzono ci możliwość swobodnego karmienia dziecka piersią (strona internetowa: www.strefakarmieniapiersia.pl). Sama również możesz zgłosić do programu miejsca, w których bywasz i które chciałabyś polecić innym mamom.

Komentarze

komentarzy