Produkty spożywcze, pyłki roślinne, roztocza, zarodniki pleśni oraz leki to najczęstsze alergeny. Czy możemy zapobiec wystąpieniu alergii u niemowlaka? Kiedy i jakie działania profilaktyczne podjąć? Jak objawia się alergia pokarmowa u niemowląt, a jak uczulenia na inne antygeny?

Alergia pokarmowa u niemowląt – ryzyko zachorowania

Alergia pokarmowa jest jedną z najczęstszych chorób występujących u dzieci. Jej rozwój jest w dużej mierze uwarunkowany przez czynniki genetyczne. Jeśli oboje rodziców cierpi na ten sam rodzaj alergii, to ryzyko wystąpienia choroby u ich dziecka wynosi 60-80%. Gdy rodzice są alergikami, ale uczulają je inne antygeny, to istnieje 40-60% prawdopodobieństwa, że maluch też będzie alergikiem. Częstość występowania alergii zmniejsza się, gdy na chorobę tę cierpi jeden z rodziców lub jedno z rodzeństwa. W takich przypadkach ryzyko zachorowania dziecka wynosi odpowiednio 20-40% i 25-35%. Najpopularniejszymi alergenami są białka występujące w mleku krowim, jajach, soi, pszenicy, jęczmieniu i życie oraz ryby, orzeszki ziemne i środki konserwujące żywność.

Profilaktyka alergii pokarmowej u niemowląt

Jeśli u rodziców lub rodzeństwa występuje alergia pokarmowa, to działania profilaktyczne należy podjąć od pierwszych dni życia niemowlęcia. Kiedyś proponowano, by jeszcze w okresie ciąży kobieta stosowała dietę eliminacyjną, ponieważ istnieje możliwość uczulenia płodu alergenami. Dzisiaj jednak odradza się takie postępowanie, bo jego skuteczność nie została udowodniona, natomiast dieta eliminacyjna grozi niedożywieniem ciężarnej i rozwijającego się dziecka. Lekarze zalecają również, by nie wykluczać pokarmów potencjalnie alergizujących w czasie laktacji. Wystarczy racjonalnie się odżywiać w trakcie ciąży i karmienia piersią, czyli wybierać produkty wartościowe i nie spożywać tych wysoko przetworzonych, zawierających wiele konserwantów.

Najważniejszym działaniem profilaktycznym o udowodnionej skuteczności jest karmienie piersią. Publikacje naukowe poświęcone profilaktyce alergii podkreślają, że przynajmniej przez 6 miesięcy, a najlepiej do ukończenia 12 miesiąca życia, niemowlę powinno być karmione mlekiem matki. Jeśli w pierwszych dniach istnieje konieczność dokarmiania noworodka, powinno wybierać się preparat mlekozastępczy o wysokim stopniu hydrolizy białek.

Bardzo ważne jest też postępowanie podczas rozszerzania diety niemowlaka. Nowe produkty trzeba wprowadzać pojedynczo i najlepiej zaczynać od tych, które uznawane są za najmniej alergizujące, jak np. marchew. Produkty silnie alergizujące powinny być wprowadzane do diety z nieznacznym opóźnieniem w stosunku do wytycznych ze schematu żywienia niemowląt. Jeśli karmienie piersią nie jest możliwe, to dzieciom z grupy ryzyka należy podawać produkty mlekozastępcze o zmniejszonej alergenności.

Ponadto działania profilaktyczne obejmują ochronę malucha przed infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi, ponieważ choroby te osłabiają układ immunologiczny. Należy też ograniczyć do zera kontakt niemowlęcia z dymem tytoniowym.

Jeśli zauważymy, że któryś z produktów powoduje u dziecka alergię, to należy go wyeliminować, a za jakiś czas wprowadzić ponownie i zaobserwować reakcję malucha. Dopiero, gdy potwierdzimy, że dany produkt wywołuje uczulenie u niemowlaka, to trzeba go całkowicie wykluczyć z diety. Powinno się to jednak odbyć po badaniach i konsultacji lekarskiej.

Jeśli nasz maluch nie jest w grupie ryzyka, to profilaktyka sprowadza się do karmienia piersią i obserwacji reakcji niemowlęcia na produkty wprowadzane do jego diety zgodnie ze schematem rozszerzania diety dziecka. Unikanie którychś pokarmów „na wszelki wypadek” nie jest działaniem profilaktycznym i może przynosić skutek odwrotny od zamierzonego.

Objawy alergii pokarmowej są różne w zależności od wieku niemowlęcia. W pierwszych sześciu miesiącach życia choroba ta przede wszystkim daje objawy żołądkowo-jelitowe, a są nimi: częste ulewania lub kolki jelitowe, wymioty, ostre biegunki, zaparcia oraz niechęć do jedzenia. Z kolei pomiędzy 7 a 12 miesiącem życia u dziecka dominują zmiany wypryskowe na skórze twarzy oraz w zgięciach łokciowych i kolanowych. Gdy zaobserwujemy te objawy, to trzeba skonsultować się z lekarzem.

Alergia u niemowlaka na roztocza, pyłki i inne antygeny

Uczulenie u niemowlaka najczęściej pojawia się w związku z pokarmem, który spożywa, ale istnieje też duża grupa innych alergenów. Należą do nich antygeny wziewne: roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, zarodniki pleśni, białko znajdujące się w ślinie psów i kotów oraz antygeny kontaktowe, jak np. lateks lub niektóre składniki kosmetyków.

Naukowcy nadal próbują odkryć przyczynę tak dużego wzrostu zapadalności na alergie w ciągu ostatnich trzydziestu lat i formułują różne hipotezy. Jedną z nich jest tzw. „hipoteza higieniczna”, według której wzrost występowania alergii związany jest z nadmiernym unikaniem potencjalnych alergenów. Dlatego też próba utrzymywania w domu niemal sterylnych warunków nie jest działaniem pochwalanym przez naukowców i lekarzy.

Oczywiście należy dbać o higienę dziecka i czystość w mieszkaniu, ale musimy też pamiętać, że organizm uczy się zwalczać wiele drobnoustrojów poprzez kontakt z nimi. Z badań wynika m.in., że dzieci urodzone przez cesarskie cięcie są bardziej narażone na alergie i astmę niż dzieci urodzone naturalnie. Właśnie podczas porodu siłami natury ciało malucha ma pierwszy kontakt z licznymi bakteriami, co wpływa na kształtowanie się jego układu immunologicznego.

Dla dobra dziecka nie należy go więc „wychowywać pod kloszem”, ale istnieje kilka działań, które warto wprowadzić w życie, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia alergii u malucha. Po pierwsze zadbajmy o to, by w domu nie było zbyt wiele kurzu i by temperatura nie przekraczała 22 stopni C, a wilgotność 50%. Wietrzmy mieszkanie, a podczas spacerów unikajmy najbardziej ruchliwych ulic, by maluch nie był narażony na wdychanie dużej ilości spalin. Na bieżąco wyrzucajmy wszystkie produkty, na których pojawia się pleśń. Pamiętajmy, że niemowlę nie potrzebuje kilkunastu różnych kosmetyków, a podczas wyboru zabawek zwracajmy uwagę na to, czy są one wykonane z bezpiecznego tworzywa i tym samym posiadają atest. Dopiero po rozpoznaniu alergii przychodzi czas na profilaktykę związaną z ograniczaniem kontaktu z antygenami.

Komentarze

komentarzy