Pierwsze karmienie noworodka, jeśli jest możliwe, odbywać powinno się jeszcze na sali porodowej i jest elementem kontaktu „skóra do skóry” („skin to skin”, STS). Kontakt STS polega na położeniu nagiego noworodka na nagim brzuchu matki, jeszcze bez odcięcia pępowiny i służy nawiązaniu więzi między nimi. Podczas STS organizm kobiety wydziela hormon szczęścia – oksytocynę oraz prolaktynę, oraz przygotowuje się do ważnego zadania, jakim jest rozpoczęcie karmienia. Następnie dziecko należy osuszyć i okryć, aby nie traciło ciepła.

Przytul mnie, mamo

Podstawowe wytyczne, jak postępować po porodzie jednoznacznie wskazują na konieczność nieprzerwanego, przynajmniej dwugodzinnego kontaktu matki z dzieckiem. Czasy, kiedy noworodek zabierany był przez położną do osobnego łóżeczka, należą dawno do przeszłości: dziś doskonale wiadomo, że zapach matki, ciepło jej ciała i rytm oddechu dają dziecku poczucie bezpieczeństwa. Wydzielane w trakcie trwania kontaktu STS hormony: oksytocyna i prolaktyna mają duży wpływ na budowanie więzi matki z dzieckiem, to również one odpowiedzialne są za uruchomienie produkcji pokarmu. Reakcje mamy i dziecka uzupełniają się: pod wpływem kontaktu z noworodkiem gruczoły mleczne zaczynają wzmożoną produkcję siary, wydzieliny poprzedzającej pojawienie się mleka. Siara różni się składem od mleka zwiększoną ilością białek, wpływających na rozwój układu pokarmowego dziecka, oraz przeciwciał, stanowiących barierę ochronną przed bakteriami i wirusami.

W kontakcie STS ważne jest nawiązanie przez matkę kontaktu wzrokowego z noworodkiem, oraz dbałość o zapewnienie mu odpowiedniej temperatury ciała przez okrycie go, by nie traciło ciepła. Czynności wykonywane standardowo po porodzie (badanie skali Apgar, odpępowienie) powinny odbywać się bezpośrednio na brzuchu matki, natomiast wykonanie pozostałych czynności takich jak mycie i ubranie dziecka czy jego ważenie zalecane jest dopiero po zakończeniu dwugodzinnego kontaktu „skóra do skóry”. Pierwszy kontakt oprócz dobroczynnego wpływu na proces laktacji jest kontaktem flory bakteryjnej matki ze skórą noworodka, chroniącym dziecko przed patogennymi szczepami bakterii.

Rozpoczęcie karmienia

Zdrowy, donoszony noworodek samo odruchowo pełznie w stronę piersi, wykazując gotowość do ssania po kilku do kilkudziesięciu minutach od porodu. Oznaką chęci na pierwszy posiłek jest poszukiwanie źródła pokarmu, otwieranie ust i potrząsanie główką.

Od kwietnia 2011 roku obowiązuje w Polsce standard opieki okołoporodowej, także w zakresie karmienia piersią, mający na celu wdrożenie całego systemu zasad, zapewniającego opiekę okołoporodową na najwyższym poziomie. Zgodnie z założeniami standardu, położna obecna podczas porodu powinna udzielić młodej matce wszelkich porad na temat pierwszych chwil spędzonych z dzieckiem, w tym również zachęcać do rozpoczęcia pierwszego karmienia. Ważne jest, aby personel medyczny pozwolił pozostawać młodej mamie w możliwie bliskim kontakcie z noworodkiem, przy jak najmniejszym udziale obcych rąk: zgodnie ze standardem okołoporodowym, pierwsze porady powinny mieć charakter słowny, a układanie dziecka przy matczynej piersi rękami położnej powinno nastąpić dopiero w sytuacji, kiedy matka nie może poradzić sobie sama.

Pierwsze karmienie po porodzie powinno trwać do momentu nasycenia się dziecka: nie należy przerywać go wcześniej, ani podejmować próby przedłużenia. Jeśli nie istnieją przeciwwskazania medyczne, zarówno kontakt STS jak i pierwsze karmienie powinny odbyć się bez względu na rodzaj porodu. Jeśli przy porodzie przez cesarskie cięcie, mama była przytomna, nic nie stoi na przeszkodzie, aby dziecko miało z nią kontakt bezpośrednio po porodzie. Najlepiej jednak, aby położna towarzyszyła obojgu, asekurując dziecko, jeśli będzie taka potrzeba. Jeśli poród przez cięcie cesarskie odbywał się w znieczuleniu ogólnym, ważne jest, aby noworodek został przyniesiony do wybudzonej mamy od razu, gdy to nastąpi, najlepiej zanim upłyną dwie godziny. Środki stosowane do znieczulenia ogólnego przy porodzie, pozwalają na szybkie wybudzenie się mamy. Jednak w tym przypadku również powinna obojgu towarzyszyć położna.

Dziecko po pierwszym posiłku może być syte nawet przez kolejnych dwanaście godzin. Brak chęci na podjęcie ssania wkrótce po porodzie może być sygnałem choroby dziecka, zatem noworodka, który nie poszukuje piersi należy uważnie obserwować.

Jak postępować po porodzie?

  • Nie obawiaj się pierwszego kontaktu. Położenie noworodka na twoim brzuchu pomoże w nawiązaniu silnej więzi między tobą i dzieckiem.
  • Jeśli przy porodzie był obecny ojciec, dobrze jeśli będzie z tobą i noworodkiem przez pierwsze dwie godziny po przyjściu dziecka na świat. Dla niego to także ważny czas budowania więzi z dzieckiem.
  • Obserwuj uważnie poczynania noworodka na twoim brzuchu. Wkrótce powinnaś zauważyć, jak potrząsa główką i otwiera usta – to moment, kiedy dziecko instynktownie przygotowuje się do pierwszego posiłku.
  • Nie broń się przed pierwszym karmieniem – wraz z nim twój organizm zintensyfikuje proces laktacji, abyś później mogła bez przeszkód karmić dziecko.
  • Pamiętaj, że pierwsze karmienie siarą jest bardzo ważne. Nawet, jeśli będzie ci się wydawało że to tylko minimalna ilość siary, noworodek przyjmie wraz z nią niezastąpione przeciwciała.
  • Pierwszy posiłek, który dziecko otrzyma w ciągu pierwszych dwóch godzin po porodzie może sprawić, że dziecko nie będzie głodne nawet do 12 godzin. Mimo to po 6 godzinach podejmij próbę nakarmienia go.
  • W razie wątpliwości, nie bój się pytać, masz prawo uzyskać odpowiedź. Obecny przy porodzie personel medyczny oceni stan dziecka, zabezpieczy je przed utratą ciepła, oraz udzieli wskazówek i rozwieje wątpliwości.

Komentarze

komentarzy