Co takiego zawiera mleko kobiece, dzięki czemu ratuje ono życie przedwcześnie urodzonych dzieci? Dlaczego znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia u wcześniaków sepsy, martwiczego zapalenia jelit (NEC) czy retinopatii wcześniaczej, podczas gdy podawanie im mleka modyfikowanego podnosi to ryzyko nawet dziesięciokrotnie? Jak to możliwe, że u niemowląt karmionych mlekiem matki następuje programowanie metabolizmu oraz działania niektórych narządów wewnętrznych w taki sposób, że zapobiega to wystąpieniu wielu chorób w życiu dorosłym?

Skład mleka matki

Białko: jego zawartość w składzie pokarmu kobiecego jest zawsze stała i wynosi 0,89 – 1,4 g/100 ml. 0,64 g/100 ml stanowią białka serwatkowe, które bardzo łatwo się trawią, dzięki czemu mleko nie zalega w żołądku niemowlęcia. Natomiast 0,25 g/100 ml to kazeina, która zwiększa wchłanianie cynku, miedzi i wapnia do organizmu. Bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka są enzymy odpowiedzialne za trawienie pokarmu, których w mleku ludzkim jest aż 80. Najważniejsze z nich to m.in. amylaza (trawienie węglowodanów), enzymy lipolityczne (trawienie tłuszczy) i proteolityczne (trawienie białek), a także alfa1-antytrypsyna, która blokuje trawienie białek odpornościowych. Ogromne znaczenie ma obecność enzymów o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym, np. laktoperoksydaza jest enzymem szczególnie aktywnym wobec paciorkowców. Naturalny pokarm zawiera także 18 rodzajów aminokwasów, które wchłaniają się 5 razy szybciej niż podczas karmienia mlekiem krowim.

Tłuszcze: zapewniają organizmowi dziecka ok. 50% dziennego zapotrzebowania na kalorie, pełniąc zarówno funkcje energetyczne, jak i budulcowe. W składzie pokarmu kobiecego znajdują się m.in. wolne kwasy tłuszczowe, które działają przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, a także kwasy PUFA mające korzystny wpływ na ostrość widzenia, zdolności poznawcze dziecka, odpowiedni rozwój tkanki płucnej i układu nerwowego. Tłuszcze są dobrze wchłaniane i znakomicie przyswajane, co jest bardzo istotne, ponieważ stanowią budulec mózgu i całego układu nerwowego.

Węglowodany: czyli przede wszystkim laktoza, której stężenie w składzie mleka matki jest stałe i wynosi 7 g/100 ml. Cukier ten składa się z glukozy i galaktozy. Pierwsza z nich odpowiada za prawidłowy  rozwój dziecka oraz jego narządów wewnętrznych np. mózgu, biorąc udział w procesach energetycznych. Natomiast druga odpowiedzialna jest za prawidłowe kształtowanie się układu nerwowego. Laktoza ułatwia wchłanianie wapnia z pokarmu.
Oligosacharydy są prebiotykami, składnikami mleka kobiecego, które nie ulegają trawieniu – do tej pory odkryto ponad 200 ich rodzajów! Rola oligosacharydów polega na odżywianiu, ułatwiając tym samym wzrost prawidłowej flory bakteryjnej w układzie pokarmowym dziecka. Bifidobakterie oraz pałeczki kwasu mlekowego mają kluczowe znaczenie w zapobieganiu wystąpienia martwiczego zapalenia jelit u dzieci przedwcześnie urodzonych. Obecność oligosacharydów w mleku matki jest zatem tym czynnikiem, który chroni wcześniaki przed tą poważną, nierzadko śmiertelną komplikacją. Oligosacharydy nie są składnikiem żadnego mleka modyfikowanego.

Bakterie Lactobacillus: jak wynika z najnowszych amerykańskich badań, pod koniec ciąży bakterie Lactobacillus migrują z jelit matki do specjalnych obszarów w piersi zlokalizowanych pod otoczką i stamtąd przedostają się do mleka kobiety, by po chwili zasiedlić układ pokarmowy dziecka. W jelitach dzieci karmionych naturalnie znajduje się dziesięciokrotnie więcej bifidobakterii niż u dzieci karmionych sztucznie. O znaczeniu tych szczepów bakterii dla zdrowia człowieka słyszymy codziennie, nawet w reklamach telewizyjnych.

Cholesterol: składnik błon komórkowych, kwasów żółciowych, niektórych hormonów. W pierwszym roku życia organizm dziecka potrzebuje dużych ilości cholesterolu, przede wszystkim do budowy szybko rozwijającego się mózgu. Cholesterol rzadko jest składnikiem mleka modyfikowanego, a jeśli już w nim występuje to są to ilości bardzo znikome. Kontakt z dużymi ilościami cholesterolu z mleka kobiecego uczy organizm prawidłowego gospodarowania nim i programuje tory metaboliczne tak, by w życiu dorosłym nie wystąpił zbyt wysoki, szkodliwy dla zdrowia poziom cholesterolu.

Czynniki przeciwinfekcyjne i wspomagające rozwój układu odpornościowego: ich ilość w składzie pokarmu kobiecego zmienia się na poszczególnych etapach karmienia piersią, zależy także od stanu zdrowia matki. Niektóre z nich:

– nukleotydy: zwiększają produkcję przeciwciał i aktywność komórek walczących z drobnoustrojami (NK – Natural Killers) , a także wzmacniają działanie szczepień,

– immunoglobulina sekrecyjna (SIgA): działa przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, znajdując się w błonie śluzowej układu pokarmowego i oddechowego,

– żywe komórki krwi: m.in. limfocyty B wytwarzające przeciwciała, makrofagi i neutrofile czli komórki żerne, limfocyty T – zabójcy bakterii

– hormony: regulują procesy energetyczne,

– komórki krwi: działają przeciwinfekcyjnie.

Witaminy: w składzie mleka matki występują wszystkie witaminy niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka. Niektóre z nich:

– witamina A (60 mg/100 ml): wpływa korzystanie na rozwój siatkówki oka oraz skóry czy błon śluzowych,

– witamina D (0,01 mg/100 ml): odgrywa ważną rolę w procesie mineralizacji tkanki kostnej noworodka,

– witamina E (0,35 mg/100 ml): podobnie jak witamina A, chroni przed wolnymi rodnikami.

Profilaktycznie należy jednak dostarczać niemowlęciu dodatkowe ilości:

– witaminy K, szczególnie w pierwszym dniach życia, co pomaga zapobiegać chorobie krwotocznej,

– witaminy D3, aby zapobiec krzywicy niedoborowej.

Ponadto mamy karmiące piersią, które stosują dietę wegańską, powinny w trakcie karmienia przyjmować witaminę B12.

Mikroelementy i sole mineralne: przy efektywnym karmieniu mlekiem matki w 100% pokrywają zapotrzebowania dziecka. W składzie pokarmu kobiecego znajdują się m.in. miedź (około 40 mg/100 ml), cynk (295 mg/100 ml), wapń (35 mg/100 ml), sód (15 mg/100 ml), fosfor (15 mg/100 ml) i magnez (2,8 mg/100 ml). Żelazo, dzięki laktoferrynie, wchłaniane jest w 50-70%, podczas gdy z mleka krowiego tylko w 10%.

Fazy karmienia skład pokarmu kobiecego

Mleko przedporodowe: może pojawić się już ok. 16. tygodnia ciąży. Jest szczególnie bogate w białko, natomiast zawiera mniejsze ilości laktozy, tłuszczów i glukozy.

Mleko wcześniacze: występuje u matek, które urodziły przedwcześnie. Zawiera dużo białka, tłuszczów, żelaza, magnezu, fosforu, wapnia, a mniej laktozy. Jego wartość kaloryczna: 58-70 kcal/100 ml. W przypadku przedwczesnego porodu skład mleka matki dostosowany jest do potrzeb wcześniaka, dzięki odpowiedniej ilości czynników przeciwinfekcyjnych czy hormonów. Mleko matki wcześniaka dłużej przypomina swym składem siarę niż ma to miejsce u matki dziecka urodzonego o czasie. Jest to swoista mądrość Natury, dzięki której bardzo niedojrzały układ pokarmowy wcześniaka dłużej otrzymuje czynniki chroniące jelita oraz wspomagające ich dojrzewanie i rozwój.

Siara: pokarm, który otrzymuje dziecko w ciągu pierwszych 4-6 dni po porodzie. Zawiera duże ilości immunoglobulin i leukocytów co sprawia, że siara jest pierwszą naturalną szczepionką, którą otrzymuje dziecko zaraz po urodzeniu, karotenu, białka, sodu, a zawiera mniej laktozy i tłuszczów. Jego wartość kaloryczna to 48-64 kcal/100 ml. Jego skład: 5,3 g/100 ml laktozy, 2,3 g/100 ml białka, oraz 2,9 g/100 ml tłuszczy.
Białko zawarte w siarze jest białkiem nieodżywczym, jego jedyną, kluczową dla zdrowia dziecka funkcją jest ochrona jelit. Siara zawiera też czynniki warunkujące rozwój komórek wyścielających jelita dziecka, natomiast w komórkach jelit znajdują się specjalne receptory wychwytujące te czynniki. Mleko modyfikowane podane noworodkowi – zanim otrzyma ono siarę – powoduje szybką śmierć komórek nabłonka jelit. Dla dziecka przedwcześnie urodzonego niepodanie siary będzie skutkować wieloma komplikacjami, włącznie z ogromnym ryzykiem wystąpienia martwiczego zapalenia jelit.

Mleko przejściowe:zawiera mniejszą ilość białka i immunoglobin, natomiast większą – tłuszczów i laktozy.

Mleko dojrzałe: pojawia się ok. 2 tygodnie po porodzie. W jego składzie zwiększa się ilość laktozy i tłuszczów, zmniejsza ilość białka. Jego kaloryczność to 75 kcal/100 ml. Jego skład: 7,3 g/100 ml laktozy, 0,9 g/100 ml białka, oraz 4,2 g/100 ml tłuszczy.

Powyższa analiza składu pokarmu kobiecego wyjaśnia znaczenie i unikalność jedynie ułamka jego zawartości. Wszystkich tych, którzy chcieliby się przekonać, o ile dłuższy mógłby być ten artykuł, gdybyśmy opisali każdy jego składnik, zapraszamy do zapoznania się z poniższym plakatem!

Komentarze

komentarzy